Historia parafii i kościoła

Parafia została erygowana ok. 1250 roku, co pokrywa się z przyjętą datą powstania miasta. Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z 1279 roku. Murowany kościół zaczęto budować pod koniec XV w., a wieżę ukończono w 1504 r. Po pożarach (1601, 1711) wnętrze odbudowano w stylu barokowym. Obecny kształt nadano w latach 1929–1942. Kościół należy do najcenniejszych zabytków Gliwic.

Opis architektoniczny

Gotycki kościół halowy, trójnawowy, z prezbiterium zamkniętym trójbocznie i wieżą od zachodu. Sklepienia gwiaździste, filary ośmioboczne. Z zewnątrz opięty skarpami, z gotyckimi oknami i portalami. Wieża z renesansową galerią została podwyższona w XX w.

Kaplice

• Kaplica św. Krzyża: gotycka, z sieciowym sklepieniem, barokowym ołtarzem i grupą Ukrzyżowania.
• Kaplica Matki Boskiej: z gotycką polichromią z ok. 1470 r. (Koronacja Matki Boskiej, Ostatnia Wieczerza).
• Kaplica Anioła Stróża: barokowa, z kutą kratą i elementami rokokowymi.

Wyposażenie wnętrza

• Ołtarz główny – wczesnobarokowy, z obrazami i rzeźbami wielu świętych.
• Ołtarze boczne – barokowe, z obrazami Pieta i Adoracja Najświętszego Sakramentu.
• Ambona, chrzcielnica i stalle – rokokowe z XVIII w.
• Figury świętych z XVIII w. – m.in. św. Michał, św. Józef, św. Jan.

Organy

Organy wybudowane przez Gebrüder Rieger w latach 30. XX wieku, posiadają 53 głosy. Po wojnie przeszły kilka remontów – najważniejszy w 2002 r. Obecnie są jednym z cenniejszych instrumentów tego typu na Górnym Śląsku.

Ślubowana pielgrzymka na Jasną Górę

W 1626 roku, podczas wojny trzydziestoletniej, mieszkańcy Gliwic złożyli ślubowanie pielgrzymowania do Częstochowy w zamian za ocalenie miasta. Po cudownym odstąpieniu wroga, pierwsza pielgrzymka wyruszyła już we wrześniu 1626 r. Tradycja przetrwała wieki – dziś kontynuuje ją Diecezja Gliwicka, a pielgrzymka uchodzi za najstarszą w Polsce.